ภาวะสมองเสื่อม
สาเหตุการเสียชีวิตอันดับที่ 7 ของโลก
ปัญหาด้านสาธารณสุขระดับโลกที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว เนื่องมาจากการที่ประชากรสูงวัยเพิ่มขึ้น คือ ภาวะสมองเสื่อม ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับที่ 7 ของโลก และในบางประเทศพัฒนาแล้ว โรคนี้ยังถือเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตด้วย
การที่ประชากรมีอายุมากขึ้นได้กลายเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขระดับโลก จากความก้าวหน้าทางการแพทย์และเทคโนโลยีที่ช่วยยืดอายุขัยของมนุษย์ และอายุขัยที่ยาวนานขึ้นนี้ก็ส่งผลให้โรคที่เกี่ยวข้องกับอายุเพิ่มมากขึ้นด้วย รวมถึงภาวะความเสื่อมถอยทางสติปัญญาและภาวะสมองเสื่อม
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางสถานการณ์นี้ได้มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ล่าสุดเผยให้เห็นถึงความสัมพันธ์อันน่าอัศจรรย์ระหว่างการดำเนินชีวิตที่เรียบง่ายแต่มีพลัง นั่นคือ การฟังเพลง ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับการลดความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม
ฟังเพลงเป็นประจำ
ลดความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมลง 39%
งานวิจัยล่าสุดในปี 2025 จากมหาวิทยาลัย Monash ประเทศออสเตรเลีย ได้ทำการสำรวจผู้สูงอายุที่มีอายุ 70 ปีขึ้นไป จำนวน 10,893 คน เกี่ยวกับ ประโยชน์ของการฟังเพลงหรือเล่นดนตรีและภาวะสมองเสื่อม¹
พบว่า การฟังเพลงเป็นประจำ ลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมลง 39% และลดความเสี่ยงต่อภาวะความบกพร่องทางสติปัญญาลง 17% นอกจากนี้การฟังเพลงอย่างต่อเนื่องมีความสัมพันธ์กับความสามารถทางปัญญาและความจำโดยรวมที่ดีขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป ในขณะที่การฟังและการเล่นดนตรีเป็นประจำลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมลง 33% และลดความเสี่ยงของภาวะบกพร่องทางสติปัญญาลง 22%
ผู้ร่วมเขียนงานวิจัยอย่าง Joanne Ryan อธิบายว่า การฟังเพลงกระตุ้นสมองหลายส่วนพร้อมกันซึ่งเป็นการกระตุ้นความคิดและความจำ ทำให้สมองยังคงทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตามที่ Emma Jaffa ผู้นำทีมวิจัยกล่าวไว้ กิจกรรมทางดนตรีถือเป็นกลยุทธ์ที่เข้าถึงได้ง่ายสำหรับการรักษาสุขภาพทางสติปัญญาในผู้สูงอายุ
ศาสตราจารย์ไรอัน ผู้เขียนหลักกล่าวว่า เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาโรคสมองเสื่อม (Dementia) และอัลไซเมอร์ให้หายขาด การค้นหาวิธีการที่จะช่วยป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง นอกจากนี้หลักฐานบ่งชี้ว่าการเสื่อมถอยของสมองไม่ได้ขึ้นอยู่กับอายุและพันธุกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ยังได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมและทางเลือกในการดำเนินชีวิตของแต่ละบุคคล การแทรกแซงโดยอิงจากวิถีชีวิต เช่น การฟังเพลงหรือการเล่นดนตรีสามารถส่งเสริมสุขภาพทางด้านการรับรู้ของสมอง กิจกรรมง่ายๆ ที่ช่วยดูแลสมองโดยไม่ต้องลงทุนมาก
เครื่องช่วยฟัง เชื่อมโยงโลกเสียงดนตรีกับผู้สูญเสียการได้ยิน
บทเพลง แห่งการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ
การสูญเสียการได้ยิน คือ หนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญของภาวะสมองเสื่อม เราทราบดีว่าการสูญเสียการได้ยินอาจทำให้อรรถรสในการฟังเพลงลดลง การรับรู้อารมณ์ความรู้สึกจากเสียงดนตรีลดลง และยังเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมเพิ่มขึ้น
ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทางการแพทย์ การรักษาการได้ยินให้ดีด้วยการใช้เครื่องช่วยฟังจึงเป็นสะพานเชื่อมที่สำคัญ การใช้เครื่องช่วยฟังไม่เพียงแต่ช่วยให้ผู้สูงอายุกลับมาได้ยินบทสนทนาที่ชัดเจน แต่ยังช่วยให้พวกเขาสามารถกลับมาเพลิดเพลินกับบทเพลงที่ชื่นชอบ มีความสุขกับการรับฟัง ช่วยชะลอความเสื่อมของประสาทการได้ยิน และที่สำคัญลดความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมที่อาจเกิดขึ้นได้
การที่ผู้สูญเสียการได้ยินได้กลับมาฟังเพลงโปรดผ่านเครื่องช่วยฟัง จึงเปรียบเสมือนการบริหารระบบประสาทไปในตัว ช่วยกระตุ้นสมองในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการได้ยิน การรับรู้ และอารมณ์ ซึ่งสอดคล้องกับกลยุทธ์ด้านวิถีชีวิตที่งานวิจัยชี้ว่าสามารถส่งเสริมสุขภาพทางด้านการรับรู้ได้
ภาวะสมองเสื่อม น่ากลัวอย่างไร?
²ภาวะสมองเสื่อม กลุ่มโรคที่ส่งผลกระทบต่อความจำ การคิด และความสามารถในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เมื่อเวลาผ่านไป อาการจะแย่ลงเรื่อยๆ จนในที่สุดผู้ป่วยจะต้องพึ่งพาผู้อื่นในการทำกิจกรรมประจำวัน ภาวะนี้ที่ส่งผลกระทบทั้งทางร่างกาย จิตใจ สังคม และเศรษฐกิจ ไม่เพียงแต่ตัวผู้ป่วยเท่านั้น แต่ยังรวมถึงผู้ดูแล ครอบครัว และสังคมโดยรวม
สัญญาณและอาการเริ่มต้น ได้แก่
• ลืมเรื่องราวหรือเหตุการณ์ล่าสุด
• สิ่งของหายหรือวางผิดที่
• หลงทางขณะเดินหรือขับรถ
• รู้สึกสับสน แม้ในสถานที่ที่คุ้นเคย
• ลืมเวลาไปเลย
• ความยากลำบากในการแก้ปัญหาหรือการตัดสินใจ
• ปัญหาในการติดตามบทสนทนาหรือปัญหาในการหาคำพูด
• ความยากลำบากในการทำภารกิจที่คุ้นเคย
• การประเมินระยะห่างของวัตถุด้วยสายตาผิดพลาด
การเปลี่ยนแปลงอารมณ์และพฤติกรรมที่พบได้ทั่วไป ได้แก่
• รู้สึกวิตกกังวล เศร้า หรือโกรธเกี่ยวกับการสูญเสียความทรงจำ
• การเปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพ
• พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
• การถอนตัวจากการทำงานหรือกิจกรรมทางสังคม
• ไม่ค่อยสนใจอารมณ์ของผู้อื่น
5 ประโยชน์การฟังเพลง
สำหรับผู้ใช้งานเครื่องช่วยฟัง กลยุทธ์เชิงป้องกันภาวะสมองเสื่อม
ถึงแม้จะยังฟันธงไม่ได้ 100% ว่าดนตรีช่วยได้จริง แต่การฟังเพลงก็ไม่มีข้อเสียอะไร มีแต่จะช่วยเติมเต็มความสุขทางอารมณ์ และอาจช่วยยืดอายุสมองให้แข็งแรง พร้อมชะลอความเสื่อมได้อีกทางหนึ่ง สำหรับผู้สูงอายุและผู้ที่กำลังเผชิญกับการสูญเสียการได้ยิน อย่าลังเลที่จะโอบรับเสียงดนตรี ให้เครื่องช่วยฟังเป็นสะพานเชื่อมคุณกลับคืนสู่โลกแห่งเสียงเพลง โลกที่เต็มไปด้วยความทรงจำ ความสุข และการกระตุ้นสมองอย่างต่อเนื่อง เพราะเสียงดนตรีไม่ใช่แค่ความบันเทิง แต่คือ การลงทุนในสุขภาพสมองและคุณภาพชีวิตที่ยืนยาว
เมื่อคุณฟังเพลง สมองของคุณก็จะเริ่มทำงาน…
1. สุขภาพจิตดี : การฟังเพลงเป็นวิธีในการสร้างความสุขและอารมณ์ดีได้ง่ายและรวดเร็ว นอกจากนี้ยังช่วยสร้างความสงบสุขภายในจิตใจและสมาธิ เมื่อสุขภาพจิตดี สุขภาพร่างกายก็จะส่งผลในเชิงบวกตามไปด้วย
2. ฝึกการฟัง : ฟังบทเพลงผ่านเครื่องช่วยฟังเป็นวิธีการช่วยทบทวนคำศัพท์ และพยัญชนะที่อาจเลือนหายไปกลับคืนมา วิธีการที่ง่ายแม้ผู้สูงอายุจะอยู่บ้านเพียงลำพังก็ตาม
3. ฝึกการพูด : การร้องเพลงไปกับบทเพลงสามารถช่วยในเรื่องของการออกเสียงคำพูด ผู้ที่สูญเสียการได้ยินเป็นระยะเวลานานจะประสบปัญหาการพูดไม่ค่อยชัด การร้องเพลงและเปล่งเสียงออกมาตามเนื้อเพลงจะช่วยฝึกการพูดให้ชัดเจนขึ้น
4. ฝึกสมอง : สมองจะเริ่มจดจำเสียงและคำพูดที่ถูกต้อง เนื่องจากการสูญเสียการได้ยินไม่เพียงแค่ทำให้การได้ยินลดลง ในบางรายอาจได้ยินผิดเพี้ยนไปจากเดิม สมองจะค่อยๆ เรียนรู้และทำความเข้าใจเสียงกับเนื้อเพลง
5. ร่างกายเคลื่อนไหว : การขยับร่างกายเต้นตามบทเพลง หรือแม้แต่การทำกิจวัตรประจำวันอย่างเช่น ล้างจาน กวาดบ้าน ถูบ้าน รดน้ำต้นไม้ หรือออกกำลังกายควบคู่ไปกับเสียงเพลง นอกจากความเพลิดเพลินแล้วยังช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะส่วนต่างๆ เสริมสร้างสุขภาพให้แข็งแรง
บทเพลงไม่เพียงช่วยเยียวยาจิตใจ ยังช่วยฝึกสมองด้านต่างๆ เช่น การพูด การฟัง การนึกคิด ให้กับผู้ใช้งานเครื่องช่วยฟัง และที่สำคัญยังช่วยรักษาค่า S.D. Score เพื่อผลลัพธ์การตรวจการได้ยินประจำปีและวัดความก้าวหน้าในการใส่เครื่องช่วยฟัง
S.D. Score หรือ Speech Discrimination Score ค่าการทดสอบความสามารถในการแยกแยะเสียงพูด วัดความเข้าใจความหมายที่ได้ยิน จะได้รับการทดสอบในขณะตรวจการได้ยิน ซึ่งในบางรายแม้ว่าจะได้ยินเสียงดัง แต่ก็ไม่สามารถเข้าใจความหมายของคำพูดได้ หรือแม้กระทั่งพูดเสียงดังมาก ก็อาจทำให้ได้ยินเสียงผิดเพี้ยนไป
ตรวจการได้ยินประจำปี วัดความก้าวหน้าการใส่เครื่องช่วยฟัง และหากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญปัญหาการได้ยิน ตรวจการได้ยินและใส่เครื่องช่วยฟังเมื่อจำเป็น การลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยืนยาว
ผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องช่วยฟัง พร้อมสนับสนุนการได้ยิน











